← Blogg

Vínylplötur í tölum: safnaravara á markaði þar sem 87 prósent teknanna koma úr streymi

Vínyll skilar nú meiri tekjum en geisladiskar í Bandaríkjunum, en á Íslandi verða 87 prósent af tekjum útgefinnar tónlistar til í streymi. Lítil upplög, sendingarkostnaður og 24 prósenta virðisaukaskattur móta verðið hér. Hér eru tölurnar með heimildum.

Lena BrandtLena Brandt Birt: 21.08.2026 Síðast uppfært: 21.08.2026
Samantekt Rannsókn yfirfarin

Helstu niðurstöður

  • 87 prósent tekna íslenskrar tónlistar koma úr streymi.
  • Vínyll er safnaravara á Íslandi, ekki aðalsnið.
  • Um 90 prósent af söluverðmæti fóru um Spotify þegar 2019.
  • Spotify kom til Íslands 16. apríl 2013.
  • 389.444 íbúar setja upplagsstærðum skorður.
  • Innfluttar plötur bera 24 prósenta virðisaukaskatt.
  • Netnotkun Íslendinga er sú mesta í Evrópu.
  • Vínyll skilar meiri tekjum en diskar í Bandaríkjunum.
  • Líkamleg snið eru minnihluti heimsmarkaðarins.
  • Heimsmarkaðurinn velti 29,6 milljörðum dala árið 2024.
  • 752 milljónir manna greiða fyrir áskrift.
  • Japan, Þýskaland og Spánn halda líkamlegum sniðum lengst uppi.
  • Geisladiskurinn kom á markað 1982 og ýtti vínylnum til hliðar.
  • Yfir 200 milljarðar diska hafa selst í heiminum.
  • Streymi greiðir um þrjá dali fyrir þúsund spilanir.
  • Apple Music greiðir rúmlega tvöfalt á hvert streymi.
  • Hlustun heldur áfram að vaxa á heimsvísu.
  • Meira en helmingur nýrra laga á Deezer er gervigreindarsmíðaður.
  • Aðeins þrjú prósent hlustenda þekkja gervigreindarlag frá mannlegu.
  • Tónlistaráhugafólk telur mannlega sköpun ómissandi.

Vínyllinn á Íslandi

Vínyll er safnaravara á markaði þar sem 87 prósent teknanna koma úr streymi

Íslenski markaðurinn er einn sá streymisvæddasti í heimi. Um 87 prósent af tekjum íslenskrar útgefinnar tónlistar verða til í streymi, svo vínyllinn keppir ekki við áskriftina heldur lifir sem safngripur og söluvarningur.1

Spotify tók við sem aðalleiðin á aðeins fáum árum

Spotify opnaði á Íslandi 16. apríl 2013 og þegar árið 2019 fóru um 90 prósent af söluverðmæti útgefinnar tónlistar hér á landi í gegnum þjónustuna. Vínylkaupin sem eftir standa eru því meðvituð viðbót, ekki nauðsyn.2

Ísland fékk Spotify síðast allra Norðurlanda

Opnunin 2013 kom um fimm árum á eftir Svíþjóð. Vínylsafnarar á Íslandi tilheyra því kynslóð sem upplifði bæði eintakið og áskriftina á fullorðinsárum.3

389.444 íbúar setja upplagsstærðum skorður

Með 389.444 íbúa er íslensk vínylútgáfa nær alltaf lítið upplag. Það hækkar einingarkostnað og skýrir hátt verð á innlendum plötum.4

Innfluttar plötur bera 24 prósenta virðisaukaskatt

Plötur keyptar frá útlöndum bera fullan virðisaukaskatt við innflutning, 24 prósent, ofan á verð og sendingarkostnað. Það er stór hluti skýringarinnar á verðmun milli Íslands og meginlandsins.5

Netnotkun Íslendinga er sú mesta í Evrópu

Sama land og kaupir vínyl í smáum stíl er það sem notar netið mest í álfunni samkvæmt Hagstofu Íslands. Vínyllinn keppir því ekki um þægindi heldur um upplifun.6

Alþjóðlegar tölur

Vínyll skilar nú meiri tekjum en geisladiskar í Bandaríkjunum

Í ársuppgjöri RIAA fyrir Bandaríkin skilar vínyll meiri tekjum en geisladiskurinn, þrátt fyrir að seld eintök séu færri. Hærra einingarverð vegur upp minna magn.7

Líkamleg snið eru minnihluti heimsmarkaðarins

Á heimsvísu stendur streymi undir um tveimur þriðju af tekjum af útgefinni tónlist samkvæmt IFPI, og líkamleg snið undir mun minni hluta.8

Heimsmarkaðurinn velti 29,6 milljörðum dala árið 2024

Heildartekjur af útgefinni tónlist námu 29,6 milljörðum dala árið 2024 og jukust um 4,8 prósent milli ára.9

752 milljónir manna greiða fyrir áskrift

Greiðandi áskrifendur voru 752 milljónir í lok árs 2024. Vínylkaupandinn er í nær öllum tilvikum líka áskrifandi, ekki í staðinn fyrir hann.10

Japan, Þýskaland og Spánn halda líkamlegum sniðum lengst uppi

Þessir markaðir sýna hæsta hlutfall líkamlegrar sölu meðal stærri landa, meðal annars vegna safnaravöru og útgáfu í mörgum útgáfum.11

Geisladiskurinn kom á markað 1982 og ýtti vínylnum til hliðar

Sony og Philips settu geisladiskinn á markað 1982 og hann tók fljótt við af vínylnum sem aðalsnið. Nánar um það í tölum um geisladiska.12

Yfir 200 milljarðar geisladiska hafa selst

Til samanburðar við vínylendurkomuna er rétt að hafa í huga að diskurinn seldist í yfir 200 milljörðum eintaka á heimsvísu.12

Af hverju vínyll heldur velli

Streymi greiðir um þrjá dali fyrir þúsund spilanir

Duetti mældi að sjálfstæðir listamenn fengju um þrjá Bandaríkjadali fyrir hver þúsund streymi árið 2024. Ein seld plata á tónleikum getur skilað listamanni meiru en tugþúsundir streyma.13

Apple Music greiðir rúmlega tvöfalt á hvert streymi

Munurinn á útgreiðsluhlutfalli veitnanna er verulegur, en jafnvel hæsta hlutfallið breytir ekki því að eintakasala skilar hærri framlegð á hverja seld einingu.14

Hlustun heldur áfram að vaxa á heimsvísu

IFPI mælir að fleiri hlusti á tónlist en nokkru sinni fyrr. Vínyllinn keppir því ekki um hlustunartíma heldur um eignarhald og áþreifanlega upplifun.15

Meira en helmingur nýrra laga á Deezer er gervigreindarsmíðaður

Þegar framboð stafrænnar tónlistar margfaldast vegna gervigreindar eykst gildi þess sem er sannanlega mannlegt og áþreifanlegt. Meira um það í tölum um gervigreindartónlist.16

Aðeins þrjú prósent hlustenda þekkja gervigreindarlag frá mannlegu

Í könnun Ipsos fyrir Deezer greindu aðeins þrjú prósent þátttakenda rétt hvort lag væri mannlegt eða vélrænt. Umslag með nafngreindum flytjendum og upptökustað er ein fárra staðfestinga sem eftir standa.17

Tónlistaráhugafólk telur mannlega sköpun ómissandi

Í alþjóðlegri könnun IFPI taldi yfirgnæfandi meirihluti aðspurðra að mannleg sköpun væri nauðsynleg, sem er sami hvatinn og heldur vínylsölunni gangandi.18

Algengar spurningar

Af hverju er vínyll dýr á Íslandi?

Þrennt leggst saman: lítil upplög vegna 389.444 manna markaðar, sendingarkostnaður frá pressum erlendis og 24 prósenta virðisaukaskattur við innflutning.

Selst vínyll betur en geisladiskar?

Í Bandaríkjunum skilar vínyll meiri tekjum en geisladiskurinn samkvæmt RIAA, þótt seld eintök séu færri. Sérstakar íslenskar sölutölur eru ekki birtar opinberlega.

Er vínyll með betri hljómgæði en streymi?

Ekki mælanlega. Vínyll hefur minna kviksvið og meiri suð en stafræn snið. Aðdráttaraflið liggur í hljómblænum, umslaginu og því að eiga eintak.

Borgar sig fyrir íslenskan listamann að gefa út á vínyl?

Það fer eftir upplagi og sölustað. Þar sem streymi greiðir um þrjá dali fyrir þúsund spilanir getur bein sala á tónleikum skilað meiru en umtalsverð streymistala, en framleiðslukostnaður í litlu upplagi er hár og áhættan liggur hjá útgefanda.

Notaðu þessi gögn

Ertu með vefsíðu eða að skrifa grein? Tengdu á rannsóknina okkar með þessum tilbúna kóða:

HTML
<a href="https://lagid.is/blog/vinylplotur-tolfraedi/">Vínylplötur í tölum: safnaravara á markaði þar sem 87 prósent teknanna koma úr streymi</a> – Lagið

Vitna í þessa skýrslu

Þér er frjálst að nota þessi gögn svo lengi sem þú tengir á þessa síðu. Afritaðu eina af tilvitnunum hér að neðan:

APA Lena Brandt. (2026). Vínylplötur í tölum: safnaravara á markaði þar sem 87 prósent teknanna koma úr streymi. Lagið. https://lagid.is/blog/vinylplotur-tolfraedi/
MLA Lena Brandt. “Vínylplötur í tölum: safnaravara á markaði þar sem 87 prósent teknanna koma úr streymi.” Lagið, 2026, https://lagid.is/blog/vinylplotur-tolfraedi/.
Chicago Lena Brandt. “Vínylplötur í tölum: safnaravara á markaði þar sem 87 prósent teknanna koma úr streymi.” Lagið. 2026. https://lagid.is/blog/vinylplotur-tolfraedi/.

Heimildir

  1. Vísir (visir.is)
  2. The Reykjavik Grapevine (grapevine.is)
  3. The Reykjavik Grapevine (grapevine.is)
  4. Iceland.org (iceland.org)
  5. Skatturinn (skatturinn.is)
  6. Hagstofa Íslands (hagstofa.is)
  7. RIAA (riaa.com)
  8. Music Week (musicweek.com)
  9. IFPI (ifpi.org)
  10. Music Business Worldwide (musicbusinessworldwide.com)
  11. Billboard (billboard.com)
  12. Wikipedia (en.wikipedia.org)
  13. Billboard (billboard.com)
  14. 9to5Mac (9to5mac.com)
  15. RouteNote (routenote.com)
  16. Deezer Newsroom (newsroom-deezer.com)
  17. Deezer Newsroom / Ipsos (newsroom-deezer.com)
  18. IFPI (ifpi.org)