Geisladiskar í tölum: 200 milljarðar seldir, en 87 prósent teknanna koma úr streymi

Geisladiskurinn á Íslandi

87 prósent teknanna koma úr streymi, ekki af diskum

Staða geisladisksins á Íslandi verður best lesin úr því sem hann er ekki. Um 87 prósent af tekjum íslenskrar útgefinnar tónlistar verða til í streymi, svo líkamleg eintök og niðurhal skipta á milli sín því sem eftir stendur.¹

Níu af hverjum tíu krónum fóru um Spotify þegar árið 2019

Umskiptin gerðust hratt. Þegar árið 2019 var greint frá því að um 90 prósent af verðmæti sölu á útgefinni tónlist á Íslandi færu í gegnum Spotify, sem þýðir að diskurinn var þá þegar orðinn jaðarvara.²

Diskurinn átti aðeins sex ár ein á Íslandi eftir að Spotify kom

Spotify opnaði hér á landi 16. apríl 2013, síðast allra Norðurlanda. Þar með lauk því tímabili þar sem eintakið var eina leiðin til að eiga plötu löglega.³

Netnotkun Íslendinga er sú mesta í Evrópu

Ástæðan fyrir því hversu snöggt diskurinn hvarf er ekki smekkur heldur innviðir. Samkvæmt Hagstofu Íslands er tölvu- og netnotkun meiri hér en í nokkru öðru Evrópulandi.⁴

Aðeins 389.444 manns búa í landinu

Upplagsstærðir ráðast af markaðnum. Með 389.444 íbúa þarf íslensk plata í líkamlegri útgáfu að seljast í hlutfallslega miklu magni til að standa undir framleiðslukostnaði.⁵

Innflutningur á diskum ber 24 prósenta virðisaukaskatt

Líkamleg eintök sem keypt eru erlendis frá bera fullan virðisaukaskatt við innflutning, 24 prósent, auk mögulegra tollmeðferðargjalda. Það gerir erlenda diskasöfnun dýrari hér en í mörgum nágrannalöndum.⁶

Saga sniðsins

Geisladiskurinn kom á markað árið 1982

Sony og Philips settu geisladiskinn á markað haustið 1982, fyrst í Japan. Sniðið varð ríkjandi á tíunda áratugnum og hélt þeirri stöðu fram yfir aldamót.⁷

Diskurinn tekur 74 til 80 mínútur af hljóði

Staðlaður geisladiskur rúmar um 74 til 80 mínútur af ókomprímuðu hljóði á 44,1 kílóriðum og 16 bitum. Sú tímalengd mótaði plötuformið í tvo áratugi.⁷

Yfir 200 milljarðar diska hafa verið seldir í heiminum

Frá því sniðið kom á markað hafa selst yfir 200 milljarðar geisladiska á heimsvísu, sem gerir hann að einu útbreiddasta miðlunarsniði sögunnar.⁷

Alþjóðlegar tölur í dag

Heimsmarkaðurinn velti 29,6 milljörðum dala árið 2024

Tekjur af útgefinni tónlist í heiminum námu 29,6 milljörðum dala árið 2024 og jukust um 4,8 prósent. Vöxturinn kemur nánast allur úr áskriftum.⁸

Streymi stendur undir um tveimur þriðju af heimsmarkaðnum

Í uppgjöri IFPI fyrir 2024 stendur streymi undir um tveimur þriðju hlutum allra tekna, og líkamleg snið undir mun minni hluta.⁹

752 milljónir manna greiða fyrir áskrift

Fjöldi greiðandi áskrifenda í heiminum var kominn í 752 milljónir í lok árs 2024. Sá hópur kaupir að jafnaði ekki diska.¹⁰

Japan heldur diskinum lifandi lengur en aðrir markaðir

Japan er eini stóri markaðurinn þar sem líkamleg snið standa enn undir stórum hluta teknanna, meðal annars vegna þess að diskar fylgja aðgangsmiðum og safnaravöru. Þýskaland og Spánn sýna sömu þróun í minna mæli.¹¹

Vínyll seldist fyrir meira en diskar í Bandaríkjunum

Í uppgjöri RIAA fyrir Bandaríkin skilar vínyll nú meiri tekjum en geisladiskurinn, þótt seld eintök séu færri. Nánar um það í tölum um vínylplötur.¹²

Fleiri hlusta á tónlist en nokkru sinni fyrr

IFPI mælir að hlustunartími á heimsvísu haldi áfram að vaxa. Færri eintök þýða því ekki minni hlustun, heldur aðra leið að sömu tónlist.¹³

Gervigreindarlög eru orðin meira en helmingur nýrra útgáfa á Deezer

Sumarið 2026 fór hlutfall fullkomlega gervigreindarsmíðaðra laga í daglegu innstreymi til Deezer yfir 50 prósent. Framboðið vex því hraðast þar sem ekkert eintak þarf að framleiða.¹⁴

Deezer greindi 28 prósent gervigreindarlaga haustið 2025

Hlutfallið var 28 prósent haustið 2025 og tvöfaldaðist á innan við ári. Sá hraði á sér enga hliðstæðu í sögu líkamlegra sniða.¹⁵

Spotify heldur um þriðjungi af heimsmarkaði áskrifta

Um þriðjungur allra tónlistaráskrifta í heiminum er hjá Spotify samkvæmt MIDiA Research. Á Íslandi er hlutfallið margfalt hærra, um 97 prósent af streymi.¹⁶

Sjálfstæðir listamenn fengu um þrjá dali fyrir þúsund streymi

Duetti mældi um þrjá Bandaríkjadali fyrir hver þúsund streymi hjá sjálfstæðum listamönnum árið 2024. Það skýrir hvers vegna sumir íslenskir listamenn selja enn eintök beint á tónleikum.¹⁷